หลายโพสต์ในสื่อสังคมออนไลน์ในประเทศไทย ได้แชร์คำกล่าวอ้างเรื่องประโยชน์ของน้ำโซดาว่าสามารถรักษาอาการท้องผูก และช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจ คอมเมนต์ในโพสต์แสดงให้เห็นว่าผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์บางคนหลงเชื่อคำกล่าวอ้างดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอธิบายกับ AFP ว่าเรื่องน้ำโซดาไม่สามารถรักษาอาการต่างๆ ได้และยังไม่มีหลักฐานที่เพียงพอ

คำกล่าวอ้างหนึ่งได้ถูกแชร์ในหลายโพสต์ทางเฟซบุ๊กในประเทศไทย พร้อมกล่าวว่าการใช้ถ่านแช่ในน้ำร่วมกับผักและผลไม้จะสามารถดูดซับสารพิษออกจากผลไม้ คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด หน่วยงานด้านสาธารณสุขของไทยกล่าวว่าไม่แนะนำวิธีการล้างดังกล่าว เนื่องจาก “ไม่รับประกัน” ว่าจะสามารถล้างพิษออกได้ทั้งหมดจริง ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพกล่าวกับ AFP ว่า “ไม่แนะนำ” วิธีดังกล่าวเนื่องจากพิษอาจไม่ได้ถูกดูดซับออกทั้งหมด

คำกล่าวอ้างที่ระบุว่า “การดื่มน้ำให้ถูกเวลา” สามารถช่วยลดความดันโลหิตและป้องกันโรคหัวใจ ได้ถูกแชร์ออกไปอย่างต่อเนื่องในหลายโพสต์ทางเฟซบุ๊ก อย่างไรก็ตาม คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่ายังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะสรุปได้ว่าการดื่มน้ำให้ถูกเวลามีประโยชน์ด้านสุขภาพนอกเหนือจากการเพิ่มความชุ่มชื่นให้กับร่างกาย

มีการเผยแพร่ข้อมูลว่าโครงการ “ล้างแอร์ช่วยชาติ 69” เป็นมาตรการที่รัฐบาลช่วยจ่ายค่าล้างเครื่องปรับอากาศ 300 บาท และจะเปิดให้ประชาชนลงทะเบียนในวันที่ 25 มีนาคม ทำให้หลายคนเข้าใจว่าเป็นข่าวปลอมหรือเป็นเพียงแคมเปญจำกัดวง จากข้อมูลล่าสุดพบว่า โครงการดังกล่าวมีอยู่จริง โดยดำเนินการผ่าน Electricity Generating Authority of Thailand (กฟผ.) เพื่อรณรงค์ให้ประชาชนดูแลเครื่องปรับอากาศและลดการใช้พลังงานไฟฟ้าในช่วงที่ต้นทุนพลังงานสูง รายละเอียดระบุว่า กฟผ. เตรียมเปิดให้ลงทะเบียนรับ ส่วนลดค่าล้างแอร์ 300 บาท จำนวนประมาณ 300,000 สิทธิ์ทั่วประเทศ โดยจำกัด 1 สิทธิ์ต่อ 1 บัตรประชาชน และเปิดลงทะเบียนช่วงวันที่ 25 มีนาคม – 23 พฤษภาคม 2569 โครงการนี้มีเป้าหมายช่วยลดค่าไฟและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ไม่ใช่การแจกเงินสดให้ประชาชนโดยตรง

มีการแชร์ข้อมูลว่า “กินโปรตีนมากทำให้ไตพัง” จนทำให้หลายคนกังวลว่าการกินเนื้อสัตว์ ไข่ หรืออาหารเสริมโปรตีนจะทำลายไตโดยตรง ความจริงคือ เมื่อร่างกายย่อยโปรตีนจะเกิดของเสียอย่างยูเรีย ซึ่งไตต้องทำหน้าที่กรองออก จึงอาจทำให้ไตทำงานหนักขึ้นได้หากได้รับโปรตีนในปริมาณสูงมากและต่อเนื่อง โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะไตเสื่อมหรือเป็น Chronic Kidney Disease อยู่แล้ว แพทย์มักแนะนำให้จำกัดโปรตีนเพื่อลดภาระการทำงานของไต อย่างไรก็ตาม สำหรับคนที่ไตแข็งแรง การกินโปรตีนในปริมาณเหมาะสมตามความต้องการของร่างกาย ไม่ได้ทำให้ไตพัง ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการระบุว่าปัญหาโรคไตส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับโรคประจำตัว เช่น Diabetes Mellitus หรือ Hypertension รวมถึงพฤติกรรมอื่น เช่น การใช้ยาบางชนิดหรือกินเค็มจัด มากกว่าการกินโปรตีนเพียงอย่างเดียว

มีการแชร์โพสต์ในโซเชียลอ้างว่า “บำนาญ สส. เริ่มต้นในสมัยรัฐบาลของ Thaksin Shinawatra” โดยระบุว่ามีมติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับเรื่องนี้ และกล่าวหาว่าเป็นต้นเหตุการใช้ภาษีจำนวนมาก โพสต์ดังกล่าวถูกแชร์ต่อและสร้างความเข้าใจว่าสิทธิรับบำนาญของ สส. และ สว. มีผลบังคับใช้จริงตั้งแต่นั้น อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้เป็นข่าวลวงที่ถูกนำมาเผยแพร่ซ้ำหลายปี โดยหน่วยงานรัฐ เช่น Anti-Fake News Center Thailand เคยออกมาชี้แจงหลายครั้ง จากการตรวจสอบพบว่า ในปี 2548 รัฐบาลขณะนั้นเคยมีการ “ยกร่าง” พระราชกฤษฎีกาเกี่ยวกับเงินประจำตำแหน่งและสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญของสมาชิกรัฐสภา แต่ร่างดังกล่าวถูกวิจารณ์และคัดค้านอย่างหนัก จนท้ายที่สุด ไม่ได้ประกาศใช้เป็นกฎหมาย จึงไม่มีระบบบำนาญ สส. ตามที่ถูกกล่าวอ้าง นอกจากนี้ ยังมีความสับสนระหว่าง “เงินกองทุนเพื่อผู้เคยเป็นสมาชิกรัฐสภา” ซึ่งเป็นเงินช่วยเหลือจากการสมทบของสมาชิกเอง กับ “บำนาญจากภาษี” ทำให้เกิดความเข้าใจผิดในสังคม

คลิปวิดีโอที่ถูกแชร์ในโซเชียลอ้างว่าเป็นเหตุเครื่องบินของอิสราเอลถูกอิหร่านโจมตีที่สนามบินเบน กูเรียน โดยเห็นภาพเครื่องบินจอด มีควันลอยขึ้น และผู้โดยสารจำนวนมากวิ่งอพยพลงจากเครื่องอย่างโกลาหล พร้อมข้อความภาษาอาหรับที่กล่าวถึงการล้างแค้นให้ผู้นำสูงสุดอิหร่าน ทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าเป็นเหตุโจมตีทางทหารจริงในอิสราเอล คลิปดังกล่าวถูกโพสต์เมื่อวันที่ 1 มี.ค. 2569 และมียอดรับชมกว่า 75,000 ครั้ง อย่างไรก็ตาม เมื่อตรวจสอบย้อนกลับด้วยการค้นหาภาพ พบว่าคลิปนี้เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา ตั้งแต่วันที่ 26 ก.ค. 2568 โดยเป็นเครื่องบินของสายการบิน American Airlines ที่เกิดไฟไหม้บริเวณฐานล้อระหว่างเตรียมออกเดินทางจาก Denver International Airport ไปยังไมอามี ส่งผลให้ผู้โดยสาร 173 คนต้องอพยพลงสู่รันเวย์เพื่อความปลอดภัย สื่อใหญ่ของสหรัฐฯ เช่น NBC News, CNN และ The New York Times ต่างรายงานตรงกันว่าเป็นอุบัติเหตุด้านเทคนิค ไม่ใช่เหตุโจมตีทางทหาร

คลิปวิดีโอที่ถูกแชร์ในโซเชียลอ้างว่าเป็นภาพความเสียหายในเมืองของอิสราเอล หลังถูกอิหร่านยิงขีปนาวุธโจมตีอย่างรุนแรง จนเกิดซากอาคารพังถล่มและความเสียหายเป็นวงกว้าง โดยโพสต์ดังกล่าวถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 19 มี.ค. 2569 และมียอดรับชมหลายพันครั้ง ทำให้ผู้ชมจำนวนหนึ่งเข้าใจว่าเป็นเหตุการณ์ล่าสุดในอิสราเอล อย่างไรก็ตาม เมื่อตรวจสอบด้วยเครื่องมือค้นหาภาพ พบว่าคลิปเดียวกันถูกเผยแพร่ก่อนหน้านั้นเมื่อวันที่ 14 มี.ค. 2569 โดยสื่อเลบานอน เช่น MTV Lebanon และ Lebanon24 รวมถึงสื่อระหว่างประเทศอย่าง Arab News ซึ่งรายงานว่าเป็นเหตุโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในย่าน Haret Hreik ชานเมืองทางใต้ของกรุง Beirut นอกจากนี้ สำนักข่าวระดับโลก เช่น Agence France-Presse, Reuters และ Al Jazeera ยังเผยแพร่ภาพความเสียหายจากมุมเดียวกัน พร้อมยืนยันว่าเป็นความเสียหายในเลบานอน ไม่ใช่อิสราเอล

โพสต์ในสื่อสังคมออนไลน์แชร์คำกล่าวอ้างว่าประเทศไทยมี “ตัวเลขผู้ป่วยโรคมะเร็งที่สูงที่สุดในโลก” เพราะประชาชนในประเทศรับประทานน้ำแข็งที่มีส่วนผสมของสารฟอร์มาลิน และเพราะดื่มน้ำที่มีคลอรีน แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพปฏิเสธคำกล่าวอ้างนี้ โดยอธิบายว่าไม่มีหลักฐานเรื่องสารฟอร์มาลินถูกใส่เข้าไปในน้ำแข็ง นอกจากนี้ สารคลอรีนที่ใช้ฆ่าเชื้อโรคในน้ำประปาถูกควบคุมด้านความปลอดภัยและไม่ก่อให้เกิดโรคมะเร็ง จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก ประเทศไทยไม่ได้มีตัวเลขผู้ป่วยโรคมะเร็งที่สูงที่สุดในโลก

คำกล่าวอ้างที่ระบุว่าชุดตรวจโควิด-19 ชนิดแอนติเจน “ไม่สามารถระบุไวรัสได้” “เนื่องจากเป็นเพียงอุปกรณ์ตรวจภูมิต้านทานร่างกาย” ได้ถูกแชร์หลายพันครั้งในโพสต์ทางเฟซบุ๊ก โพสต์ดังกล่าวได้แชร์ภาพผลส้มพร้อมผลตรวจที่เป็นบวก ข้างๆ สบู่ที่แสดงผลตรวจโควิดเป็นลบ ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอธิบายกับ AFP ว่าชุดตรวจถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์ และยืนยันว่าชุดตรวจแอนติเจนมีความแม่นยำถ้าใช้ถูกวิธี

คำกล่าวอ้างว่าวัตถุดิบในส้มตำสามารถช่วยป้องกันไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ได้ คำกล่าวอ้างนี้เป็นเท็จ ณ เดือนเมษายน 2563 ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพกล่าวว่ายังไม่มีหลักฐานยืนยันคำกล่าวอ้างนี้ องค์การอนามัยโลกย้ำว่าการใส่หน้ากาก การเว้นระยะห่างทางสังคม และการล้างมืออย่างสม่ำเสมอเป็นวิธีการป้องกันการติดเชื้อที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด

แพทย์คนหนึ่งกำลังเตือนว่าการนำบรรจุภัณฑ์พลาสติกไปแช่ช่องแข็งจะ “ปล่อยสารก่อมะเร็ง” นักเคมีวิทยาอธิบายกับ AFP ว่าคำกล่าวอ้างนี้ไม่มีหลักฐานสนับสนุน ขณะที่สถานีโทรทัศน์ที่เผยแพร่รายการดังกล่าวได้กล่าวขอโทษและนำคลิปวิดีโอออกจากเว็บไซต์

คำกล่าวอ้างว่าเป็นสูตรสำหรับ “ไฮดร็อกซีคลอโรควิน” ที่สามารถ “ทำเองที่บ้าน” โดยการใช้เกรฟฟรุตและมะนาว พร้อมระบุว่าสามารถใช้ป้องกันโรคโควิด-19 และอาการป่วยอื่นๆ อย่างไรก็ตาม คำกล่าวอ้างนี้เป็นเท็จ ผู้เชี่ยวชาญบอกกับ AFP ว่ายารักษาไวรัสมาลาเรียตัวนี้เป็นยาสังเคราะห์ทางเคมีที่ไม่สามารถทำได้โดยการต้มผลไม้ ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์อธิบายว่ายาตัวนี้ไม่สามารถใช้ป้องกันหรือรักษาโรคโควิด-19 ได้

คำกล่าวอ้างเกี่ยวกับประโยชน์ของการรับประทานกล้วยได้ถูกแชร์ในหลายโพสต์ทางเฟซบุ๊ก พร้อมระบุว่าผลไม้ดังกล่าวสามารถ “รักษา” อาการท้องผูกและไมเกรน คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพบอกกับ AFP ว่าโพสต์ดังกล่าวอ้างถึงสรรพคุณเรื่องการทานกล้วยที่เกินจริง

คำกล่าวอ้างเรื่องการรักษาอาการกรดไหลย้อน หรืออาการที่ทำให้เกิดอาการแสบร้อนบริเวณหน้าอก ด้วยการกินน้ำที่สกัดมาจากต้นกล้วย ได้ถูกแชร์หลายร้อยครั้งในโพสต์ทางเฟซบุ๊ก อย่างไรก็ตาม คำกล่าวอ้างนี้เป็นเท็จ นอกจากจะไม่มีหลักฐานว่าของเหลวที่สกัดจากต้นกล้วยสามารถรักษาอาการดังกล่าวได้จริง ผู้เชี่ยวชาญยังเตือนด้วยว่าน้ำจากต้นกล้วยอาจจะมีสารที่อันตรายต่อร่างกายผสมอยู่ เช่นยางจากต้นกล้วย ซึ่งอาจจะทำให้ระบบทางเดินอาหารอักเสบได้

ข้อมูลบนเว็บไซต์ขององค์การอาหารและยาสหรัฐฯ ระบุว่าผงชูรส หรือโมโนโซเดียมกลูตาเมต ถือว่า “ปลอดภัยสำหรับการบริโภคทั่วไป” โดยเขียนอธิบายเพิ่มว่า “แม้ว่าคนจำนวนมากจะอ่อนไหวต่อผงชูรส ในรายงานของบุคคลกลุ่มดังกล่าวที่ได้รับผงชูรสหรือยาหลอก นักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถกระตุ้นปฏิกิริยาตอบสนองดังกล่าวได้เสมอ”

AFP ไม่พบรายงานอย่างเป็นทางการที่ระบุว่าปธน.สีเป็นโรคหลอดเลือดสมองระหว่างการประชุมทั้งสองครั้ง

ผู้ใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ได้แชร์วิดีโอปลอมพร้อมคำกล่าวอ้างว่าเป็นภาพจริงของแมลงหายาก โดย AFP พบว่าหนึ่งในคลิปปลอมปรากฏมือของมนุษย์ที่มีหกนิ้วซึ่งเป็นหนึ่งในจุดสังเกตสำคัญของภาพและวิดีโอที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์ และคลิปต้นฉบับนั้นถูกแชร์เป็นครั้งแรกในบัญชีที่มักเผยแพร่เนื้อหาที่สร้างจากเอไอ

ไวรัสโรคฝีดาษลิงแพร่เชื้อจากคนสู่คน โดยมีโอกาสติดเชื้อในกรณีที่มีการสัมผัสกับผื่น สารคัดหลั่งจากร่างกาย ละอองทางเดินหายใจ หรือของเหลวที่ปนเปื้อนจากของใช้ของผู้ป่วย เช่นผ้าห่มหรือผ้าปูที่นอน อาการป่วยที่บ่งชี้ว่าติดเชื้อ คือมีอาการปวดหัว ไข้หวัด หนาวสั่น เจ็บคอ ไม่สบาย อ่อนเพลีย ผื่นขึ้น และต่อมบวม ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกและสมาคมโรคติดต่อแห่งประเทศไทย ระบุว่าระยะฟักตัวของโรคฝีดาษลิงอาจมีระยะยาวถึง 21 วัน

สาร TNF ไม่สามารถพบได้ในพืช - รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่า “TNF เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม และไม่พบในกล้วยหรือผลไม้ชนิดอื่นๆ นี่เป็นข่าวลือของฝรั่งที่ถูกแชร์กันมานาน” เขาบอกกับ AFP เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2565

“องค์การอนามัยโลกไม่ได้แนะนำการรักษาชนิดไหนเพื่อป้องกันอาการลองโควิด นอกเหนือจากการป้องกันโรคโควิด-19” ตัวแทนของหน่วยงานสาธารณสุขนานาชาติดังกล่าวยืนยันกับ AFP เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2565 และจากการค้นหาข้อมูลทางการของ WHO ไม่พบรายงานว่ามีการอนุมัติ Renatar หรือส่วนผสมอื่นๆ ในโพสต์ที่อ้างว่าสามารถใช้ป้องกันอาการลองโค

อลิศรา แสงวิรุณ อาจารย์ภาควิชาเภสัชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยืนยันกับ AFP เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2565 เธออธิบายว่า “ขั้นตอนการผลิตเม็ดยา ต้องมีสภาพแวดล้อมที่แห้งมาก ไวรัสจะไม่สามารถอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบนี้ได้เพราะไวรัสเจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมที่ชื้นและมีอุณหภูมิต่ำ นอกจากนี้ บริษัทยาเองก็ต้องมีมาตรฐานการควบคุมคุณภาพการผลิต ซึ่งทำให้เป็นไปไม่ได้เลยว่ายาจะมีส่วนผสมของไวรัสปะปนอยู่”

นาตยา อังคนาวิน นักโภชนาการชำนาญการของสำนักโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุขบอกกับ AFP เมื่อวันที่ 30 มิถุนายนว่า “โยเกิร์ต น้ำผึ้ง และน้ำมะนาว ดีต่อสุขภาพ แต่มันไม่มีผลต่อการสลายนิ่วในถุงน้ำดี นิ่วในถุงน้ำดีไม่ได้หายไปเองโดยการรับทานอาหารบางชนิด” นาตยากล่าวว่าการรับทานอาหารที่มีคลอเลสเตอรอลต่ำสามารถลดความเสี่ยงในการก่อตัวของนิ่วในถุงน้ำดีได้ คุณสามารถลดความเสี่ยงในการเป็นนิ่วในถุงน้ำดีโดยการรับประทานอาหารที่มีคลอเลสเตอรอลต่ำ เช่นเนื้อไม่ติดมัน ไก่ ถั่ว ผัก ผลไม้ และธัญพืช”

ข้อมูลบนเว็บไซต์ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ (National Cancer Institute) ซึ่งเป็นหน่วยงานของสถาบันสุขภาพแห่งชาติ (National Institute of Health) ของประเทศสหรัฐอเมริกา ระบุว่าสารสกัดจากกัญชา (cannabinoids) ยังไม่ผ่านการพิสูจน์ในขั้นตอนการทดลองทางคลินิกว่าสามารถนำมาใช้เป็นวิธีการรักษามะเร็งที่มีประสิทธิภาพได้หรือไม่ อย่างไรก็ตามสารสกัดจากกัญชาบางชนิด เช่น dronabinol และ nabilone ผ่านการรับรองสำหรับการใช้เพื่อรักษาผลข้างเคียงที่เกิดจากโรคมะเร็ง

รศ.ดร.ขนิษฐา ธนานุวงศ์ หัวหน้าภาควิชาเทคโนโลยีทางอาหาร อาจารย์สาขาเคมีอาหาร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่าคำกล่าวอ้างดังกล่าว “เป็นการพูดเกินจริง” “ไม่ควรเชื่อคำกล่าวอ้างในโพสต์นี้และไม่แนะนำให้ทำตามด้วย” เธอกล่าว ขนิษฐา กล่าวว่าการนำข้าวไปเก็บไว้ในตู้เย็นจะทำให้น้ำตาลบางส่วนเปลี่ยนเป็น resistant starch จริง แต่ “ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปได้ว่าการนำข้าวที่แช่มาอุ่นใหม่จะลดน้ำตาลได้” เพราะแป้งบางส่วนก็จะแปรสภาพกลับเป็นน้ำตาลเหมือนเดิม